Rafineri laboratuvarı ürettiği partiyi serbest bırakmadan önce test eder. Test listesini ürün belirler: motorin için EN 590, jet yakıtı için Def Stan 91-091. Her parametrenin metodu şartnamenin kendi tablosunda yazar; şartname EN ISO 3405 diyorsa ASTM D86 sonucu kendiliğinden onun yerine geçmez. Numune proses akışından geldiği için sonuç doğrudan üretim kararına girer: ünite çıkışı şartnameyi karşılamıyorsa harmanlama oranı ya da proses koşulu değişir. Bu yüzden testin doğruluğu kadar tekrar süresi de belirleyicidir.
EN 590’ın Resmi Gazete ekinde yayımlanan Türkçe metni TS 3082 EN 590/Eylül 2005’tir. Çizelge 1’ine göre setan sayısı en az 51,0 (EN ISO 5165), parlama noktası 55 °C’tan yüksek (EN ISO 2719), kükürt en çok 10 mg/kg, yoğunluk 15 °C’ta 820-845 kg/m³ ve HFRR düzeltilmiş aşınma izi çapı 60 °C’ta en çok 460 µm’dur. Jet yakıtında Def Stan 91-091’in yürürlükteki sürümü Issue 18’dir (7 Şubat 2025); aşağıdaki limitler Issue 14 (2022) Tablo 1’inden alınmıştır.
Rafineri laboratuvarında hangi testler yapılır?
| Test | Metot | Sitedeki cihaz | Açıklayıcı |
|---|---|---|---|
| Distilasyon | EN ISO 3405, ASTM D86 | VD10 otomatik atmosferik distilasyon cihazı | ASTM D86 |
| Parlama noktası, kapalı kap | EN ISO 2719, ASTM D93 | PM-93 Pensky-Martens | ASTM D93 |
| Parlama noktası, küçük ölçek | ASTM D3828, IP 170 | Setaflash Seri 3 ActiveCool | ASTM D3828 |
| Belirtilen setan sayısı (ICN) | ASTM D8183 | AFIDA setan sayısı analizörü | ASTM D8183 |
| Yağlayıcılık | EN ISO 12156-1, ASTM D6079 | HFRR | ASTM D6079 |
| Soğuk filtre tıkanma noktası | EN 116, ASTM D6371, IP 309 | SetaCool-12 + CFPP filtre ünitesi | ASTM D6371 |
| Bulut ve akma noktası | ASTM D2500, ASTM D97 | Seta bulut ve akma noktası kriyostatı | ASTM D2500 / D97 |
| FAME içeriği, motorin | EN 14078 | SetaCheck Biyodizel Plus | yok |
| Buhar basıncı | ASTM D5191 | SetaVap4 | ASTM D5191 |
| Kükürt | EN ISO 20846, EN ISO 20884 | yok | ASTM D4294 / D5453 |
| Yoğunluk | EN ISO 12185, ASTM D4052 | yok | ASTM D4052 |
| Toplam kirlilik | EN 12662 | yok | yok |
| Jet yakıtı: termal kararlılık | IP 323, ASTM D3241 | TO10 JFTOT ve DR10 kalıntı değerlendirici | ASTM D3241 |
| Jet yakıtı: partikül sayımı | IP 565, IP 577 | AvCount3 partikül sayacı | IP 565 |
| Jet yakıtı: FAME bulaşması | IP 583, ASTM D7797 | FIJI JF | IP 583 |
| Jet yakıtı: yağlayıcılık | ASTM D5001 | ABS otomatik BOCLE sistemi | ASTM D5001 |
| Jet yakıtı: duman noktası | IP 598, ASTM D1322 | SP20 otomatik duman noktası test cihazı | yok |
Def Stan 91-091 Issue 14 Tablo 1’e göre jet yakıtında parlama noktası en az 38,0 °C, JFTOT test sıcaklığı en az 260 °C, ısıtıcı tüpteki tortu kalınlığı en çok 85 nm ve BOCLE aşınma izi çapı en çok 0,85 mm’dir. Partikül sayımı kullanıldığında sonuçlar ISO 4406 ölçek numarası olarak raporlanır; ≥4 µm(c) için en çok 19, ≥6 µm(c) için 17, ≥14 µm(c) için 14 ve ≥30 µm(c) için 13.
Antek ile
Antek Elektronik Sistemler 1984’ten beri akaryakıt, petrokimya ve madeni yağ laboratuvarlarına test cihazı, sarf malzemesi ve teknik servis desteği sağlar. Stanhope-Seta’nın Türkiye ve Azerbaycan tek yetkili distribütörüdür. PCS Instruments, Da Vinci Laboratory Solutions ve AD Systems cihazlarının Türkiye tek yetkili distribütörüdür. Kurulum ve doğrulama mobil saha ekiplerimizle laboratuvarınızda yapılır, servis de aynı ekibin işidir; saha mühendislerinin tecrübesi 10 ile 30 yıl arasındadır. Sarf malzemesi ve sertifikalı referans malzeme stoktan sevk edilir; bakım sözleşmesi yapan laboratuvarlarda cihazın çalışır kalma süresi artar.
Cihaz seçimi için: parlama noktası test cihazı seçimi, partikül sayımı ve cihaz seçimi, CRM referans malzeme seçimi, ASI referans malzeme seçimi, SAF ve yenilenebilir yakıtlar.
Ham petrol girişi testleri için ham petrol test cihazları, dizel setan sayısı için AFIDA setan sayısı analizörü sayfalarına bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
EN 590 tablosunda ASTM metotları var mı?
Yok. EN 590 tablosu yalnız EN ve EN ISO metotlarından oluşur. ASTM D6079, ASTM D6371 ve ASTM D4052 karşılık metotlardır, ancak şartname tablosunda geçmez. Hangi metodun geçerli olduğunu şartnamenin kendi tablosu belirler.
Rafineri jet ünitesinde partikül sayımı zorunlu mu?
Def Stan 91-091 Issue 14 Tablo 1, üretim noktasındaki partikül temizliği için iki alternatif tanımlar: gravimetrik yöntem (IP 423 veya ASTM D5452, en çok 1,0 mg/l) ya da otomatik partikül sayımı (IP 565 veya IP 577). Yakıtın serbest bırakılmasında hangisinin kullanıldığının raporlanması yeterlidir.
Otomatik distilasyon cihazı seçiminde neye bakılır?
Isıtmanın nasıl ayarlandığına bakılır. Isıtmayı önceden tanımlı yöntem ayarlarına göre uygulayan cihazlarda numune o ayarlara uymadığında test geçersiz çıkar ve geçerli bir sonuç için iki ya da daha fazla test gerekir. Rafineri laboratuvarında bu, tekrar süresini doğrudan uzatır.
Bilgi ve Teklif
Laboratuvarınız için teklif almak isterseniz bize doğrudan ulaşın: +90 312 435 16 40 · antek@antek.com.tr · iletişim sayfası.
Ya da formu doldurun, bir iş günü içinde dönüş yapılır.