ASTM D3828, petrol ürünlerinin ve biyodizel sıvı yakıtların parlama noktasını küçük ölçekli kapalı kap test cihazıyla ölçen test yöntemidir. Kapsadığı sıcaklık aralığı -30 °C ile 300 °C arasıdır. Numune hacmi 2 ile 4 mL, test süresi 1 ile 2 dakikadır. Yöntem iki prosedür içerir: Yöntem A numunenin belirtilen bir sıcaklıkta parlayıp parlamadığını, Yöntem B ise numunenin parlama noktasını verir. Elektronik termal parlama dedektörüyle kullanıldığında yöntem, yağ asidi metil esteri (FAME) türü biyodizellerde de uygulanır. Bu aparat laboratuvarda Setaflash adıyla anılır.
Parlama noktası, nakliye ve güvenlik mevzuatında yanıcı ile tutuşabilir malzeme sınıflarını tanımlamak için kullanılır. Ölçüm ayrıca az uçucu bir üründe uçucu ve yanıcı madde bulunduğunu gösterir.
ASTM D3828 hangi numunelere uygulanır?
Standardın kapsamı petrol ürünleri ve biyodizel sıvı yakıtlardır. Aynı küçük ölçekli aparatla çalışan ASTM D3278 ise boya, emaye, lake, vernik ve solventler içindir; kapsamı parlama noktası 0 °C ile 110 °C arasında olan ve 25 °C’de viskozitesi 15 000 mm²/s altında kalan malzemelerdir. D3278 numune hacmi 2 mL, test süresi 1 dakikadır. ASTM D3278 metni, D3828 ve ISO 3679’un benzer yöntemler olduğunu ve aynı aparatı kullandığını yazar. Şartnamede hangi numune sınıfı varsa o standardın numarası uygulanır.
Yöntem A ile Yöntem B arasındaki fark nedir?
Yöntem A parlama/parlama yok testidir. Numune tek bir sıcaklıkta dengeye getirilir, ateşleme kaynağı uygulanır ve sonuç iki değerden biri olarak raporlanır: parladı veya parlamadı. Bu, bir ürünün belirtilen sınır sıcaklığı geçip geçmediğini gösterir; sayısal parlama noktası vermez. Yöntem B numunenin parlama noktasını sayı olarak belirler. Şartname “35 °C’de parlama yok” gibi bir sınır yazıyorsa Yöntem A yeterlidir; sayısal değer isteniyorsa Yöntem B uygulanır.
ASTM D3828 ile eşdeğer standartlar hangileridir?
| Standart | Yayıncı | Başlık | ASTM D3828 ile ilişkisi |
|---|---|---|---|
| ASTM D3828 | ASTM International | Küçük ölçekli kapalı kap test cihazı ile parlama noktası | Referans yöntem, güncel sürüm D3828-16a(2021) |
| ASTM D3278 | ASTM International | Küçük ölçekli kapalı kap aparatı ile sıvıların parlama noktası | Aynı aparat, boya ve solvent kapsamı, 0-110 °C |
| IP 523 | Energy Institute | Parlama noktası tayini, hızlı denge kapalı kap yöntemi (ISO 3679:2004) | Yöntem B ile benzer yöntem |
| IP 524 | Energy Institute | Parlama/parlama yok tayini, hızlı denge kapalı kap yöntemi (ISO 3680:2004) | Yöntem A ile benzer yöntem |
| EN ISO 3679 | CEN / ISO | Parlama noktası tayini, hızlı denge kapalı kap yöntemi | Yöntem B ile benzer yöntem |
| EN ISO 3680 | CEN / ISO | Parlama/parlama yok tayini, hızlı denge kapalı kap yöntemi | Yöntem A ile benzer yöntem |
Benzer yöntem, aynı metin demek değildir. Şartname ASTM D3828 yazıyorsa ISO 3679 sonucu kendiliğinden onun yerine geçmez; kesinlik değerleri her standardın kendi tablosundan okunur.
ASTM D3828 ile ASTM D93 ve ASTM D7094 arasındaki fark nedir?
ASTM D93 Pensky-Martens kapalı kap yöntemidir ve petrol ürünlerinde 40 °C ile 370 °C aralığını kapsar. Numune kapalı kapta karıştırılarak tanımlı bir hızla ısıtılır, kapak aralıklarla açılır. D3828 ise 2 ile 4 mL numuneyle -30 °C ile 300 °C arasında ve 1 ile 2 dakikada sonuç verir; ölçüm denge esasına dayanır.
ASTM D7094 sürekli kapalı kap yöntemidir. Numune hacmi 2 mL, kap hacmi 7 mL, ısıtma hızı dakikada 2,5 °C’dir. Aynı ailedeki ASTM D6450 ise 1 mL numune, 4 mL kap ve dakikada 5,5 °C ısıtma kullanır. D7094 dinamik bir yöntemdir ve sonuç ısıtma hızına bağlıdır; D3828 Yöntem A ve B’de numune sabit sıcaklıkta buharıyla dengeye getirilir. Parlama noktası aparata ve prosedüre bağlı deneysel bir değerdir; yöntemler arasında genel geçerli bir bağıntı garanti edilmez. Katalogda D7094 ve D6450 yöntemlerini Setaflash CCC (35600-0) karşılar; ölçüm aralığı -5 ile 420 °C, numune hacmi 1 ile 2 mL’dir.
Denge yöntemi ile rampa modu arasındaki fark nedir?
Denge testinde numune kapalı kapta belirli bir sıcaklıkta tutulur, buharıyla dengeye gelmesi beklenir ve ateşleme o sıcaklıkta uygulanır. Sonuç, seçilen sıcaklıkta parlama olup olmadığıdır. Rampa modunda cihaz numuneyi tanımlı bir hızla ısıtır ve parlamanın göründüğü sıcaklığı kaydeder. Parlama noktası hakkında hiçbir bilgi yoksa rampa modu kullanılır. Setaflash Series 8 modellerinde rampa hızı 10 °C/dk’ya kadar ayarlanır ve rampa testi tipik olarak 7 dakika sürer; denge testi 100 °C altında 1, üzerinde 2 dakikadır.
ASTM D3828 için hangi cihazlar kullanılır?
Antek kataloğunda ASTM D3828, ASTM D3278, ISO 3679 ve IP 523 yöntemlerine göre çalışan Setaflash modelleri bulunur. Setaflash Seri 3 (30000-3) ve Setaflash Serisi 3e (30020-0) ortam sıcaklığından 300 °C’ye kadar çalışır; 3e modeli 2 veya 4 mL numune alır ve Seta Soğutma Modülü (13870-0) ile ortam altı sıcaklıklarda test yapar. Peltier hücreli modeller ortam altında harici soğutma istemez: Setaflash Seri 3 ActiveCool (33200-3) 0 ile 135 °C arasında 2 mL numuneyle çoğu durumda 60 saniyede sonuç verir, Setaflash Series 3e ActiveCool (33220-0) 10 ile 135 °C arasında çalışır.
Series 8 modelleri dokunmatik ekranlı, otomatik parlama dedektörlü ve otomatik barometrik düzeltmelidir. Setaflash Series 8 ActiveCool (82110-2) -30 ile 135 °C aralığında, 2 veya 4 mL numuneyle 2 dakikadan kısa sürede ölçer. Korozif numuneler için paslanmaz çelik kaplı Setaflash Serisi 8 ActiveCool korozyona dirençli kap (82160-2) modeli vardır. Yüksek sıcaklık gerekiyorsa Setaflash Serisi 8 yüksek sıcaklık (82050-2) ortam +5 ile 300 °C arasında çalışır ve kap sıcaklığı 320 °C’yi aştığında ısıtıcıyı kesen bir emniyet sistemi taşır.
Antek Elektronik Sistemler 1984’te Ankara’da kuruldu ve Stanhope-Seta’nın Türkiye yetkili distribütörüdür. Türkiye’de 400’den fazla cihaz kurdu; saha mühendislerinin tecrübesi ortalama 20 yıldır. Şartnamenizdeki yönteme hangi modelin uyduğunu parlama noktası test cihazı seçimi sayfasında üç soruda görebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
ASTM D3828 hangi sıcaklık aralığını kapsar?
-30 °C ile 300 °C. Tek bir cihaz bu aralığın tamamını karşılamaz; ortam altı testler için Peltier soğutmalı ActiveCool modelleri, 135 °C üzeri için yüksek sıcaklık modeli kullanılır.
ASTM D3828 testi ne kadar sürer ve kaç mL numune ister?
Numune 2 ile 4 mL, test süresi 1 ile 2 dakikadır. ASTM D93 gibi geleneksel yöntemlerden hem daha az numune hem daha kısa süre ister.
Setaflash sonucu ASTM D93 sonucunun yerine geçer mi?
Hayır. İki yöntem farklı aparat, farklı numune hacmi ve farklı ısıtma rejimi kullanır. Şartname hangi standardı yazıyorsa o uygulanır.
Biyodizel ASTM D3828 ile ölçülür mü?
Evet. Standardın kapsamı biyodizel sıvı yakıtları içerir; FAME türü biyodizellerde elektronik termal parlama dedektörü kullanılır.
Yöntem A sonucu nasıl raporlanır?
Sayı olarak değil, belirtilen sıcaklıkta parlama olup olmadığı olarak. Sayısal parlama noktası isteniyorsa Yöntem B uygulanır.
Kaynaklar
- ASTM D3828-16a(2021), Standard Test Methods for Flash Point by Small Scale Closed Cup Tester
- ASTM D3278-21, Flash Point of Liquids by Small Scale Closed-Cup Apparatus
- ASTM D93-26, Flash Point by Pensky-Martens Closed Cup Tester
- ASTM D7094-25, Flash Point by Modified Continuously Closed Cup Tester
- IP 524 ve IP 523, Energy Institute test yöntemleri
- Cihaz verileri antek.com.tr ürün sayfalarından alındı.