DEF STAN 91-091, Birleşik Krallık Savunma Bakanlığının Jet A-1 kerosen tipi havacılık türbin yakıtı şartnamesidir. NATO kodu F-35, ortak hizmet tanımı AVTUR. Güncel sürüm Issue 18, yayın tarihi 7 Şubat 2025. Bu sayfadaki limitler Issue 14 (2022) tablosuna göre verilmiştir. Şartname, bir yakıt partisinin üretim noktasında serbest bırakılabilmesi için hangi özelliğin hangi metotla ölçüleceğini ve hangi sınır içinde kalacağını tek tek yazar.
Partikül temizliği nasıl ölçülür?
Şartname üretim noktasındaki partikül temizliği için iki yol tanır. Birincisi gravimetrik yöntemdir: IP 423 veya ASTM D5452, en çok 1,0 mg/l. İkincisi otomatik partikül sayımıdır: IP 565 veya IP 577. Yakıtın serbest bırakılması için hangisinin kullanıldığının raporlanması yeterlidir.
Partikül sayımı kullanıldığında sonuçlar ISO 4406 Tablo 1’e göre ölçek numarası olarak raporlanır. Issue 14 tablosundaki sınırlar kanal kanal verilir: 4 µm(c) ve üzeri için en çok 19, 6 µm(c) ve üzeri için en çok 17, 14 µm(c) ve üzeri için en çok 14, 30 µm(c) ve üzeri için en çok 13. 21 µm(c) ve 25 µm(c) kanalları yalnız raporlanır, sınır taşımaz. Bu dört sayı klasik üç haneli bir ISO 4406 kodu değildir; dördüncü sayı 30 µm(c) kanalına aittir.
Issue 14 metnindeki nota göre Teknik Otorite’nin niyeti, partikül sayımını 2025 sonundan önce referans metot yapmaktı. Cihaz karşılaştırması için partikül sayımı ve cihaz seçimi sayfasına bakabilirsiniz.
Termal kararlılık testi neyi ölçer?
Termal oksidasyon kararlılığı JFTOT ile ölçülür: IP 323 veya ASTM D3241, en az 260 °C test sıcaklığında. Üç sonuç birden değerlendirilir. Basınç farkı en çok 25 mm Hg olmalıdır. Görsel tüp derecesi 3’ten küçük olmalı, Peacock veya Anormal görünüm bulunmamalıdır. Tüp kalıntısı ITR veya ETR ile ölçülürse 2,5 mm² alan ortalaması en çok 85 nm’dir.
Su ayrılabilirliği hangi metotla ölçülür?
Issue 14 tablosunda su ayrılabilirliği yalnız mikroseparometre ile tanımlıdır: ASTM D3948, üretim noktasında. Statik yayıcı katkı eklenmemişse en az 85, eklenmişse en az 70. ASTM D8073 ve onun verdiği su ayrışma indisi (WSI) Issue 14 tablosunda yer almaz. Antek kataloğundaki WSI analizörü ASTM D8073 ve IP 624’e göre çalışır.
Jet yakıtında FAME sınırı kaçtır?
İki ayrı sınır vardır ve karıştırılmaması gerekir. Tesadüfi bulaşan madde olarak FAME için Annex C Table 4 sınırı en çok 50 mg/kg’dır; metotlar ASTM D7797, IP 583, IP 585, IP 590 ve IP 599, referans metot IP 585. Ko-hidroproses edilmiş yağ asidi esteri veya asidi içeren jet yakıtında ise Annex B Table 3 dönüşmemiş yağ asidi esterleri için en çok 15 mg/kg der; metot IP 583 veya ASTM D7797. 15 mg/kg sınırı yalnız ko-hidroproses edilmiş yakıtın üretim noktası için geçerlidir; genel jet yakıtında tesadüfi FAME sınırı 50 mg/kg’dır.
Hangi test hangi cihazla yapılır?
| Özellik | Metot | Limit (Issue 14, 2022 tablosuna göre) | Sitedeki cihaz |
|---|---|---|---|
| Partikül sayımı, üretim noktası | IP 565 / IP 577 | ISO kodu: 4 µm(c) max 19, 6 µm(c) max 17, 14 µm(c) max 14, 30 µm(c) max 13 | AvCount3 partikül sayacı |
| Partikül kirliliği, gravimetrik | IP 423 / ASTM D5452 | Max 1,0 mg/l | yok |
| Parlama noktası | IP 170 | Min 38,0 °C | PM-93, Setaflash Seri 3 ActiveCool |
| Yoğunluk, 15 °C | IP 365 / ASTM D4052 | 775,0 – 840,0 kg/m³ | yok |
| Damıtma | IP 123 / ASTM D86 | %10 geri kazanım max 205,0 °C, son kaynama noktası max 300,0 °C | VD10 |
| Termal kararlılık, JFTOT | IP 323 / ASTM D3241 | Test 260 °C, basınç farkı max 25 mm Hg, tüp derecesi 3’ten küçük, ITR/ETR max 85 nm | TO10, DR10 kalıntı değerlendirici |
| Su ayrılabilirliği, MSEP | ASTM D3948 | Min 85 (SDA katkısı yokken), min 70 (SDA katkısı varken) | yok |
| Elektriksel iletkenlik | IP 274 / ASTM D2624 | 50 – 600 pS/m | yok |
| Yağlayıcılık, BOCLE | ASTM D5001 | Aşınma izi çapı max 0,85 mm | ABS otomatik BOCLE sistemi |
| Duman noktası | IP 598 / ASTM D1322 | Min 25,0 mm | SP20 |
| FAME, tesadüfi bulaşan madde | ASTM D7797 / IP 583 / IP 585 | Max 50 mg/kg | FIJI JF |
| Dönüşmemiş yağ asidi esterleri, ko-hidroproses yakıt | IP 583 / ASTM D7797 | Max 15 mg/kg | FIJI JF |
| Toplam kükürt | IP 336 | Max %0,30 m/m | yok |
Parlama noktası cihazlarının karşılaştırması parlama noktası test cihazı seçimi sayfasındadır.
Antek ile
Antek, Stanhope-Seta’nın Türkiye ve Azerbaycan tek yetkili distribütörüdür ve Türkiye’de 500’den fazla cihaz kurulumu yaptı. Bu sayfadaki cihazlar için kurulum, yerinde eğitim, doğrulama ve periyodik servis mobil saha ekiplerimizle laboratuvarınızda yapılır, yedek parça ve sarf malzemesi Temelli’deki depodan çıkar. JFTOT tüpü, partikül sayacı doğrulama sıvısı ve sertifikalı referans malzemeleri aynı kanaldan tedarik edilir. Şartname testlerini rafineriler, üçüncü taraf gözetim laboratuvarları, akaryakıt terminalleri ve havacılık yakıt ikmali yapan işletmeler yürütür.
Sık sorulan sorular
DEF STAN 91-091’in güncel sürümü hangisidir?
Issue 18, yayın tarihi 7 Şubat 2025. Bu sayfadaki limitler Issue 14 (7 Mart 2022) tablosuna göredir.
Partikül sayımı gravimetrik yöntemin yerine geçer mi?
Issue 14 tablosuna göre ikisi alternatiftir ve hangisinin kullanıldığının raporlanması yeterlidir. Teknik Otorite’nin belirttiği niyet, partikül sayımını referans metot yapmaktı.
Jet A-1 için buhar basıncı sınırı var mı?
Issue 14 Tablo 1’de buhar basıncı gereği bulunmuyor. Uçuculuk damıtma ve parlama noktası maddeleriyle sınırlanır.
JFTOT testi kaç derecede yapılır?
En az 260 °C. Basınç farkı en çok 25 mm Hg, görsel tüp derecesi 3’ün altında olmalı ve Peacock veya Anormal görünüm bulunmamalıdır.
Elektriksel iletkenlik neden alt sınır taşır?
Sınır 50 ile 600 pS/m arasındadır. Alt sınır, yakıtın statik elektrik biriktirmesine karşı ihtiyatlı bir seviye olarak belirlenmiştir.
Bilgi ve Teklif
Şartnamenize uyan cihaz için teklif almak isterseniz bize doğrudan ulaşın: +90 312 435 16 40 · antek@antek.com.tr · iletişim sayfası.