ISO/IEC 17025, deney ve kalibrasyon laboratuvarlarının yetkinlik gerekliliklerini belirleyen uluslararası standarttır. Bu standarda göre çalışan laboratuvar, sonuçlarının teknik olarak geçerli ve izlenebilir olduğunu gösterebilir.
Stanhope-Seta’nın referans malzeme bölümü Seta CRM, 26 Ağustos 2026’da yayımladığı yazıda standardın yapısını, ISO 9001’den farkını ve yakıt ile yağ laboratuvarlarında yanlış sonucun doğurduğu sorunları anlattı. Seta CRM’e göre dünyada ISO 17025 akreditasyonlu 115.000’den fazla laboratuvar var; bunların bir kısmı günde yüzlerce, hatta binlerce numune işliyor.
Güvenilir sonuç yalnız test işleminin doğru yapılmasına bağlı değildir. Seta CRM’in örneğinde en deneyimli teknisyen yöntemi harfiyen uygulasa bile cihaz kalibre değilse veya ortam koşulları kontrol altında değilse sonuç gerçek değerden çok uzak çıkabilir. Bu yüzden standart, testi destekleyen sistemleri de değerlendirir: tarafsızlık ve gizlilik, organizasyon yapısı, kaynaklar ve yönetim sistemi.
ISO/IEC 17025 hangi bölümlerden oluşur?
Standardın gereklilikleri 4. maddeden 8. maddeye kadar beş başlıkta toplanır. Seta CRM’in özetine göre maddelerin kapsadığı konular şunlardır:
| Madde | Başlık | Kapsadığı konular |
|---|---|---|
| Madde 4 | Genel gereklilikler | Tarafsızlık ve müşteri verilerinin gizliliği |
| Madde 5 | Yapısal gereklilikler | Organizasyon, yönetim yapısı ve görev sorumlulukları |
| Madde 6 | Kaynak gereklilikleri | Personel, tesis, ekipman ve dışarıdan alınan destek |
| Madde 7 | Süreç gereklilikleri | Numunenin kabulünden yöntemin geçerli kılınmasına ve sonuçların raporlanmasına kadar teknik iş akışı |
| Madde 8 | Yönetim sistemi gereklilikleri | Kalite yönetim sistemi, iç tetkikler ve düzeltici faaliyetler |
ISO/IEC 17025 akreditasyonunu kimler almalı?
Standart, ürün uygunluğu ya da ithalat ve ihracat için güvenilir sonuç üretmesi gereken deney ve kalibrasyon laboratuvarları için yazılmıştır. Kapsam kimyasal ürünlerle sınırlı değildir; Seta CRM gıda, kozmetik ve çocuk oyuncağı testlerini de örnek veriyor. Bir makine parçasının çekme dayanımını ölçen laboratuvar da bir referans malzemenin saflığını belirleyen laboratuvar da aynı standarda göre değerlendirilir.
Türkiye’de laboratuvarları ISO/IEC 17025’e göre akredite eden ulusal kurum TÜRKAK’tır (Türk Akreditasyon Kurumu). Akreditasyon kurumunun, deney laboratuvarının ve referans malzeme üreticisinin hangi standarda göre değerlendirildiği sertifikalı referans malzeme rehberinde tabloyla anlatılır. Antek Elektronik Sistemler’in cihaz ve CRM sağladığı laboratuvarlar arasında TÜRKAK akreditasyonlu deney laboratuvarları da vardır.
ISO 9001 ile ISO/IEC 17025 arasındaki fark nedir?
İki standart da bir kalite yönetim sistemi tanımlar. ISO 9001 her sektördeki işletme için yazılmış genel bir kalite sistemidir; ISO/IEC 17025 yalnız deney ve kalibrasyon laboratuvarları için yazılmış teknik bir standarttır. Bir kuruluş ikisini birlikte uygulayabilir.
| Konu | ISO 9001 | ISO/IEC 17025 |
|---|---|---|
| Kimin için | Her sektördeki işletme | Deney ve kalibrasyon laboratuvarları |
| Odak | Müşteri memnuniyeti ve kurumsal süreçler | Teknik yetkinlik ve yöntemin geçerli kılınması |
| Sonuç | Süreçlerin yönetildiğini gösterir | Sonucun doğru ve tekrarlanabilir olduğunu gösterir; sonuç ölçüm belirsizliğiyle birlikte verilir |
Yakıt ve yağ laboratuvarında yanlış sonuç neye yol açar?
Seta CRM, yakıt ve madeni yağ laboratuvarındaki zayıf teknik yetkinliğin son kullanıcıya mekanik arıza ve güvenlik riski olarak döndüğünü dört örnekle anlatıyor.
Dizelde FAME oranı yanlış ölçülürse ne olur?
FAME (yağ asidi metil esteri) higroskopiktir, yani ortamdan nem çeker. Laboratuvar dizel karışımındaki biyodizel oranını ASTM D8274 gibi standart yöntemlerle doğru ölçemezse fazla FAME içeren, şartname dışı yakıt tedarik zincirine girebilir. Seta CRM’e göre bu nem depoda ayrışır ve yakıt ile suyun buluştuğu yüzeyde mikrobiyal üreme başlar. Kullanıcı için sonuç tıkanan yakıt filtresi ve yolda yakıtsız kalan motordur. ASTM D8274 ile FAME ölçen cihazlardan biri SetaCheck Biyodizel Plus (SA5550-0)‘tur.
SAF karışımlarında hatalı analizin riski nedir?
Sürdürülebilir havacılık yakıtı (SAF) Jet A-1 gibi yakıtlara karıştırılırken karışım oranının doğru kontrol edilmesi gerekir. Seta CRM’e göre zayıf analiz, yakıtın enerji yoğunluğundaki veya donma noktasındaki değişimi gizleyebilir. Havacılıkta bu, yüksek irtifada motor performansı sorunu demektir. SAF için istenen testler SAF ve yenilenebilir yakıtlar sayfasında listelenir.
Madeni yağda partikül sayısı yanlış ölçülürse ne olur?
Makineler hareketli parçalarını korumak için yağlama yağında sıkı temizlik sınırlarına ihtiyaç duyar. Laboratuvar partikül sayısını yanlış ölçerse kirli yağ dağıtıma onay alabilir. Mikroskobik partiküller iç parçalarda aşınmaya ve erken rulman arızasına yol açar. Partikül sayımı sonuçları ISO 4406 koduyla raporlanır; cihaz seçimi partikül sayımı ve cihaz seçimi sayfasında anlatılır.
Parlama noktası testi hatalı yapılırsa ne olur?
Parlama noktası testi yanlış yapılırsa veya cihazın kalibrasyonu kaymışsa uçucu yakıt karışımları yanlış sınıflandırılabilir. Seta CRM’e göre bu, taşıma, depolama ve kullanım sırasında yangın ve patlama riski doğurur. ASTM D93-25, Pensky-Martens cihazının performansının yılda en az bir kez sertifikalı referans malzemeyle doğrulanmasını ister; yöntemin kapsamı ASTM D93 parlama noktası sayfasındadır.
Seta CRM’e göre bu hataların sonunda laboratuvar müşterisinin güvenini kaybeder. Sonuçları bir denetimde ya da sahadaki bir arızada güvenilmez çıkan laboratuvarın bu güveni geri kazanması yıllar alır.
ISO/IEC 17025’e uyum için iyi uygulama nedir?
Seta CRM’e göre ISO/IEC 17025 uyumu bitiş çizgisi değildir. Yazılı bir kalite yönetim sistemine sahip olmak tek başına iyi uygulama anlamına gelmez. Numune alma, günlük ekipman kalibrasyonu, ortam kontrolleri ve analistlerin teknik yetkinliği dahil ölçüm sisteminin bütün parçaları gözden geçirilmelidir.
İç tetkikler dış denetçiyi memnun etmek için yapılan bir formalite olarak görülmemelidir. Seta CRM, sistemdeki zayıf noktaları bulmak için istatistiksel kalite kontrol (SQC) grafiklerini ve sertifikalı referans malzemeyle düzenli doğrulamayı öneriyor. Aynı yazıda veri değerlendirmelerinin üst yönetime raporlanması sürekli iyileştirmenin itici gücü olarak geçiyor.
Laboratuvarın sonucunu aynı testi yapan diğer laboratuvarlarla karşılaştırmanın yolu yeterlilik testidir. Sonuçların nasıl okunacağı yeterlilik testinde z-skorları yazısında anlatılır.
Seta CRM ve ARO Scientific hangi akreditasyonları taşır?
Stanhope-Seta, UKAS akreditasyonlu bir ISO 17034 referans malzeme üreticisidir; SETA-CRM ürünleri bu akreditasyon kapsamında hazırlanır ve üretici ayrıca ISO/IEC 17025 akreditasyonu taşır. Kapsamın genişlemesi Stanhope-Seta UKAS ISO 17034 ve beş yeni CRM haberlerinde, standardın kendisi ISO 17034 nedir yazısında anlatılır.
Stanhope-Seta’nın yeterlilik testi programlarında numune hazırlama ve dağıtım, şirketin ISO 17025 ve ISO 17034 akreditasyonlu Richardson Laboratuvarı’nda yapılır. Jet A-1 ve H2S IP 570 programları yeterlilik testi programları sayfasında yer alır.
ARO Scientific, UKAS 27393 numarasıyla ISO 17034 ve ISO/IEC 17025 akreditasyonu taşır. Şirketin kalibrasyon alanında aldığı ISO/IEC 17025 akreditasyonu ARO Scientific ISO 17025 kalibrasyon haberinde anlatılır.
Antek Elektronik Sistemler ISO/IEC 17025 laboratuvarlarına ne sağlar?
Seta CRM’e göre Stanhope-Seta, ISO 17025 laboratuvarlarına ISO 17034 sertifikalı referans malzeme, yeterlilik testi programı, cihaz doğrulama malzemesi, laboratuvar test cihazı ve teknik destek sağlar. Antek Elektronik Sistemler bu ürünleri Türkiye’deki laboratuvarlara tedarik eder.
Sertifikalı referans malzemeler üç üreticiden gelir: Seta CRM (Stanhope-Seta), ARO Scientific ve petrol ürünlerinde kükürt, azot ve klor için ASI Standards. Seta CRM ve ARO Scientific malzemeleri CRM seçim sayfasında yönteme ve hedef değere göre listelenir.
Antek Elektronik Sistemler cihazları üretici onaylı CRM ile kalibre eder ve doğrular; sıcaklık, akış ve basınç ölçüm aletleriyle kontrol eder. Antek Elektronik Sistemler kalibrasyon sertifikası düzenlemez. Sertifikalı kalibrasyon, Türkiye’de TÜRKAK’tan ISO/IEC 17025 akreditasyonu almış kalibrasyon kuruluşlarının işidir. Mobil saha ekipleri kurulum, kalibrasyon, doğrulama ve servis için Türkiye genelinde müşteri laboratuvarına gelir; ayrıntılar servis sayfasında.
Antek Elektronik Sistemler, Stanhope-Seta‘nın Türkiye ve Azerbaycan tek yetkili distribütörüdür. ARO Scientific ve ASI Standards referans malzemelerinin Türkiye yetkili distribütörüdür; bu iki markayı Azerbaycan’a da satar. CRM, yeterlilik testi ve cihaz için teklif almak isterseniz bize ulaşın: +90 312 435 16 40 · antek@antek.com.tr · iletişim sayfası.
Kaynak: Seta CRM, “What is ISO 17025? Testing and calibration explained”, 26 Ağustos 2026