Havacılık Yakıtı Testleri: SBC, SATF ve Jet A-1
Havacılık yakıtı testleri, parti sentetik bileşen içerdiğinde genişler. Sentetik karışım bileşenleri ASTM D7566 eklerine göre üretilir, konvansiyonel jet yakıtıyla karıştırılır ve nihai ürün ASTM D1655 ya da DEF STAN 91-091 kapsamında Jet A-1 olarak satılır. Yeni bir bileşenin onaylanması ise ASTM D4054 kapsamında ayrı bir test seti gerektirir.
SAF neden ek testler gerektirir?
Dielektrik sabiti · Dielectric ConstantSentetik yakıtın moleküler yapısı farklı olduğu için dielektrik sabiti değişebilir. Uçak yakıt göstergeleri bu değeri kullandığından, partiler arası tutarlılık IP 638 ile doğrulanır.
FAME kontaminasyonu · FAME ContaminationJet yakıtında FAME içeriği ASTM D1655 ve DEF STAN 91-091 kapsamında 50 mg/kg ile sınırlıdır. Küçük kontaminasyonlar bile termal kararlılığı ve donma noktasını etkiler.
Setan sayısı · Indicated Cetane Number (ICN)Geliştirilmekte olan tam sentetik spesifikasyon, ICN ve dielektrik sabiti gibi ek özellik gereksinimleri getiriyor. ASTM D8183 ve IP 617 bu ölçümü tanımlar.
Hidrokarbon tipi dağılımı · Hydrocarbon Type DistributionASTM D7566, hidrokarbon tiplerinin ASTM D2425 kapsamında GC-MS ile ölçülmesini şart koşar. Ön ayırma ve elle hesaplama bu yöntemin en çok zaman kaybettiren adımlarıdır.
Havacılık yakıtı testleri için cihazlar
Seta JetDCIP 638 · ASTM D4054 — dielektrik sabiti ve yoğunluğun sıcaklık taramalı ölçümü.
FIJI JFASTM D7797 · IP 583 — jet yakıtında FAME ve dönüşmemiş yağ asidi taraması.
TO10 JFTOTASTM D3241 — termal oksidasyon kararlılığı test düzeneği.
DR10 Kalıntı DeğerlendiriciASTM D3241 Annex A2 — ısıtıcı tüp kalıntı kalınlığının sayısal ölçümü (ITR).
DVLS SAF AnalizörüASTM D2425 — hidrokarbon tipi tayini; HPLC ön ayırma, GC-MS ve otomatik raporlama.
VD10ASTM D86 — otomatik video damıtma; SATF bileşen ve karışımları için.
SP20ASTM D1322 — otomatik duman noktası; jet yakıtı spesifikasyonlarının referans yöntemi.
Seta AvCount3ASTM D7619 · IP 565 — havacılık yakıtı temizlik seviyesi.
WSI AnalizörüASTM D8073 · IP 624 — su ayrışma karakteristiği.
PM-93ASTM D93 · IP 34 · ISO 2719 — Pensky-Martens kapalı kap parlama noktası.
Setaflash Seri 3ASTM D3828 · IP 523 — 2 dakikanın altında küçük ölçekli parlama noktası.İlgili standartlar
Spesifikasyon ve test yöntemleri
| ASTM D1655 | Havacılık Türbin Yakıtları Standart Spesifikasyonu — Jet A ve Jet A-1; ortak işleme (co-processing) dahil. |
|---|---|
| ASTM D7566 | Sentezlenmiş Hidrokarbon İçeren Havacılık Türbin Yakıtı Spesifikasyonu. Her SBC ayrı bir ek ile tanımlanır; karışım oranı bileşene göre en fazla %50’dir. |
| ASTM D4054 | Yeni havacılık türbin yakıtları ve katkılarının değerlendirilmesi. D7566’ya eklenecek SBC’ler için araştırma raporlarının hazırlanmasında kullanılır. |
| DEF STAN 91-091 | Kerosen tipi türbin yakıtı, Jet A-1; NATO kodu F-35. |
| ASTM D3241 | Havacılık türbin yakıtlarının termal oksidasyon kararlılığı. |
| IP 638 | Havacılık yakıtlarının bağıl geçirgenliği (dielektrik sabiti), küçük ölçekli otomatik sıcaklık taramalı yöntem. |
| ASTM D7797 · IP 583 | FTIR akış analiziyle havacılık türbin yakıtında FAME içeriği — hızlı tarama yöntemi. |
| ASTM D8073 · IP 624 | Küçük ölçekli su ayrıştırma cihazı ile su ayrışma karakteristiği. |
Üretim yolları
Bir SAF üretim yolu, hammadde ile dönüşüm teknolojisinin birleşimidir. Onaylanan her yol ASTM D7566’da ayrı bir ek olarak tanımlanır; ekte belirtilen harmanlama sınırı ve test gereksinimleri o yola özeldir.
ASTM D7566’da onaylı sekiz yol
| A1 · FT-SPK | Fischer-Tropsch sentetik parafinik kerosen (Fischer-Tropsch Synthetic Paraffinic Kerosene). Biyokütle ve diğer karbon kaynakları sentetik hidrokarbona dönüştürülür. D7566’ya giren ilk yol. |
|---|---|
| A2 · HEFA-SPK | Hidrojenle işlenmiş ester ve yağ asitleri (Hydroprocessed Esters and Fatty Acids). Atık kızartma yağı, bitkisel yağ ve hayvansal yağlar hidroprosesle işlenir. Bugün ticari hacmin büyük bölümü bu yoldan gelir. |
| A3 · SIP | Sentezlenmiş izoparafinler (Synthesised Iso-Paraffins). Fermente şekerlerin hidroprosesiyle izoparafinik hidrokarbon üretilir. |
| A4 · FT-SKA | Aromatik içeren Fischer-Tropsch sentetik kerosen (Fischer-Tropsch Synthetic Kerosene with Aromatics). Literatürde SPK/A olarak da geçer. |
| A5 · ATJ-SPK | Alkolden jete sentetik parafinik kerosen (Alcohol-to-Jet Synthetic Paraffinic Kerosene). D7566’da tanımlı alkol hammaddeleri kullanılır. |
| A6 · CHJ | Katalitik hidrotermoliz jet (Catalytic Hydrothermolysis Jet). Yağ esaslı hammaddeler katalitik hidrotermolizle dönüştürülür. |
| A7 · HC-HEFA-SPK | Hidrokarbon-HEFA (Hydrocarbon-Hydroprocessed Esters and Fatty Acids). HEFA işleyişinin hidrokarbon içeren biyolojik hammaddelere genişletilmiş hâli. |
| A8 · ATJ-SKA | Aromatik içeren alkolden jete sentetik kerosen (Alcohol-to-Jet Synthetic Kerosene with Aromatics). Sekiz yolun en son ekleneni. |
Geliştirme aşamasındaki yollar
Bu yolların henüz D7566 eki yoktur; onaylı yollarla eşdeğer sayılmaz ve ticari havacılık kullanımı için onaylı değildir.
| CPK-0 | Sikloparafinik kerosen — Cycloparaffinic Kerosene |
|---|---|
| HBtJ | Hibrit biyo-termokatalitik jet — Hybrid Bio-Thermocatalytic Jet |
| HEFA-SKA | Aromatik içeren HEFA sentetik kerosen — HEFA Synthetic Kerosene with Aromatics |
| ItJ-SCP | İzoprenden jete sentezlenmiş sikloparafinler — Isoprene-to-Jet Synthesised Cycloparaffins |
| KtJ-SPK | Ketonlardan jete sentetik parafinik kerosen — Ketones-to-Jet Synthetic Paraffinic Kerosene |
| LP-HEFA-SKC | Düşük basınçlı HEFA; sikloparafin içeren sentetik kerosen — Low Pressure HEFA Synthetic Paraffinic Kerosene Containing Cycloparaffins |
| MtJ-SPK | Metanolden jete sentetik parafinik kerosen — Methanol-to-Jet Synthetic Paraffinic Kerosene |
| MtJ-CKA | Metanolden jete; aromatik içeren sikloparafinik kerosen — Methanol-to-Jet Cycloparaffinic Kerosene with Aromatics |
| POtK-SKA | Piroliz yağından jete; aromatik içeren sentetik kerosen — Pyrolysis Oil to Jet Synthetic Kerosene with Aromatics |
| PtJ-SKA | Plastikten jete; aromatik içeren sentetik kerosen — Plastics-to-Jet Synthetic Kerosene with Aromatics |
| SBtJ | Kanalizasyon biyokatısından jete — Sewage Biosolids to Jet |
| TOJ | Tall yağı jet — Tall Oil Jet |
Terimler
SBC, SATF, SAF ve diğerleri
| SAF | Sürdürülebilir Havacılık Yakıtı (Sustainable Aviation Fuel). Sürdürülebilir hammadde ve süreçlerden elde edilen sentezlenmiş hidrokarbon içeren havacılık türbin yakıtı. |
|---|---|
| SATF | Sentetik Havacılık Türbin Yakıtı (Synthetic Aviation Turbine Fuel). Sentezlenmiş hidrokarbon içeren havacılık türbin yakıtı. |
| SBC | Sentetik Karışım Bileşeni (Synthetic Blending Component). ASTM D7566 eklerinden birinin gereksinimlerini karşılayan sentezlenmiş hidrokarbon. |
| Ortak işleme | (Co-processing) İzin verilen kaynaklardan gelen hidrokarbonların konvansiyonel hidrokarbonlarla birlikte rafine edilmesi (D1655 Annex A1.2.2). |
| HVO | Hidrojenle İşlenmiş Bitkisel Yağ (Hydrotreated Vegetable Oil). |
| FAME | Yağ Asidi Metil Esterleri (Fatty Acid Methyl Esters). Bitkisel yağ veya hayvansal yağlardan üretilen, dizele karıştırılan biyodizel. |
Yeterlilik testi
Jet A-1 laboratuvarınızın sonuçlarını diğer laboratuvarlarla karşılaştırmak ve ISO 17025 gereğini karşılamak için Stanhope-Seta yeterlilik testi programlarına katılabilirsiniz.
Uygulamanızı konuşalım
Hedeflediğiniz spesifikasyonu ve test hacminizi paylaşın; uygun cihaz ve referans malzeme kombinasyonunu birlikte belirleyelim. İletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. SAF ve yenilenebilir yakıt test çözümleri ana sayfasına dön.